Kan je je gedachten niet stoppen? Dit is je ‘monkey mind’
Een druk hoofd dat niet stilvalt
Deze herken je waarschijnlijk wel: een druk hoofd waarbij je gedachten blijven doorgaan en van de ene naar de andere springen. Verschillende stemmetjes in je hoofd.
Alsof het nooit echt stilvalt. Alsof je hoofd altijd bezig is met piekeren of vooruitdenken. Dit is wat vaak een ‘monkey mind’ wordt genoemd.
De term ‘monkey mind’
De term komt uit het boeddhisme en beschrijft een onrustige geest die van gedachte naar gedachte springt — zoals een aap die van tak naar tak gaat. Maar je hoeft het niet zo ver te zoeken. Het is gewoon je brein dat blijft draaien.
We hebben als mens allemaal duizenden gedachten per dag. Dus tot hier: dit is normaal.
Waarom dit vandaag erger is
Het helpt alleen niet dat we vandaag constant omringd zijn door prikkels. Van zodra het even stilvalt, grijpen we naar onze gsm, een scherm, of iets dat ons opnieuw bezighoudt.
👉 Meer hierover lees je hier: https://exhale.be/inspiratie/te-veel-prikkels-te-weinig-focus/
Je brein is een gewoontedier. Hoe meer prikkels je het geeft, hoe meer het ernaar gaat verlangen. Het wordt als het ware getraind om bezig te blijven.
De kostprijs hiervan is dat het ook meer moeite kost om stil te vallen. Het is zo gewoon geworden om constant gestimuleerd te worden — als het ware verslaafd.
Iedereen heeft hier wel eens last van — ik ook trouwens.
Maar zoals vaak is de vraag: wat doe je ermee?
Wanneer wordt het een probleem?
De vele gedachten op zich zijn niet het probleem. Maar wanneer ze blijven doorgaan en je er niet meer uit geraakt, kan het beginnen doorwegen.
Wanneer:
- je wel even rust neemt, maar niet echt tot ontspanning komt
- je blijft piekeren of in cirkels denken
- je merkt dat het je steeds meer energie begint te kosten
dan begint het belastend te worden.
Wat kan helpen
Ik weet het, het is frustrerend: je probeert je gedachten te stoppen, maar hoe harder je probeert, hoe drukker het lijkt te worden.
En dat is net het punt: je gedachten stoppen is niet de oplossing. Wat wel helpt, is hoe je ermee omgaat.
Hier zijn concrete tools die helpen om je monkey mind meer tot rust te brengen.
1. Sport of beweging
Vaak werkt sport heel goed. De ene persoon heeft baat bij rustig lopen, de andere bij een intensere inspanning.
Maar elke vorm van beweging kan helpen: lopen, fietsen, wandelen… Het brengt je in je lichaam en uit je hoofd.
Klopt, je bent niet gemaakt om heel de dag achter een computer te zitten — dus beweging helpt zowel fysiek als mentaal.
Bonuspunten als je dit buiten in de natuur doet. 😉
2. Creatieve of rustige activiteiten
Dingen waarbij je niet moet nadenken, maar gewoon bezig bent. Dingen die je even in het moment brengen en de tijd doen vergeten. Dat kan creatief zijn, maar ook rustig: lezen, schilderen, tuinieren, vogels spotten…
Wat deed je graag als kind? Muziek, tekenen… Daar zit vaak een aanwijzing.
Of misschien is er iets dat je nog wil leren? Doe het dan gewoon.
3. Schrijven (journaling)
Soms helpt het om je gedachten gewoon eens neer te schrijven. Niet mooi, niet gestructureerd — maar gewoon eruit.
Wat in je hoofd blijft rondgaan, kan op papier vaak al wat rustiger worden. En het hoeft niet lang te duren.
Die waslijst aan to do’s waar je aan denkt wanneer je in bed kruipt? Schrijf het eerst uit je hoofd voor je gaat slapen.
4. Ademhaling en meditatie
Het verschil tussen meditatie en ademhalingsoefeningen zal ik in een volgende blog uitgebreider uitleggen. Hier alvast kort het verschil:
Meditatie helpt je om je bewust te worden van je gedachten zonder erin mee te gaan. Je leert gedachten op te merken zonder dat ze je meteen meeslepen — en als gevolg daarvan kom je meer in het hier en nu. Dat is niet iets wat je van tevoren moet kunnen: het is precies wat je met vallen en opstaan traint – echt.
Het is eigenlijk een vorm van aandachtstraining. Een vaak voorkomende vorm is dat je je op één ding focust, zoals je ademhaling. Maar er bestaan ook vormen waarbij je gewoon observeert wat er opkomt. Er zijn dus verschillende vormen, maar het principe blijft hetzelfde: je leert je aandacht bewust te richten.
Via gerichte ademhalingsoefeningen kan je je systeem tot rust brengen bij stress, het net activeren wanneer je te moe bent, of jezelf helpen reguleren doorheen de dag.
Ik ben van beide fan en beoefen ze allebei — ze hebben elk hun plaats.
👉 Wat je nu al kan helpen is een vaak gebruikte techniek uit meditatie (en mindfulness): je gedachten labelen. Merk je dat je afdwaalt naar wat er nog moet gebeuren, label die gedachte dan gewoon als ‘plannen’ — en keer terug naar bijvoorbeeld je ademhaling.
Je ‘herkent’ dat je afdwaalt, je ‘benoemt’ de gedachte, je doet dat ‘zonder oordeel’ — en je ‘keert terug’.
👉 Een voorbeeld van een ademhalingsoefening vind je hier: https://exhale.be/inspiratie/niet-alle-emoties-zuigen-je-leeg-sommige-geven-energie-terug/
De voordelen van beide zijn wetenschappelijk onderbouwd en spelen een belangrijke rol in het omgaan met stress en spanning.
En belangrijk om te onthouden: je hoeft je gedachten niet te stoppen — je leert er anders mee omgaan.
5. Sociale contacten
Gewoon babbelen met iemand kan al veel doen. Een goed gesprek, even lachen, iets samen drinken… Het haalt het verhaal uit je hoofd en geeft het wat ruimte.
Je merkt vaak dat je gedachten daarna ook wat rustiger worden. Niet altijd op jezelf blijven dus. Ook in familiale kring: samen eten, samen dingen doen… Dat gevoel van contact en veiligheid helpt je vaak om meer tot rust te komen.
En puur naar gezondheid gekeken: niet toevallig zie je in de zogenaamde ‘blue zones’ — plekken waar mensen langer en gezonder leven — dat sociale verbinding een van de belangrijkste factoren is.
Tot slot
We hebben allemaal wel eens last van te veel denken — een soort monkey mind. Maar wanneer het je energie begint te kosten, is het tijd om er iets tegenover te zetten.
Je kan daar zelf verantwoordelijkheid in nemen en op zoek gaan naar tools, hulp of concrete begeleiding.
Het goede nieuws: je brein is plastisch. Het past zich aan aan wat je vaak doet — dus je kan het ook weer bijsturen.
Tegelijk is het een misvatting dat je hier pas iets mee moet doen wanneer het te veel wordt. Je kan hier ook mee aan de slag nog vóór het een probleem is — als een manier om goed met druk om te gaan en rust te bewaren.
Je kan tools zoals journaling en meditatie ook gewoon gebruiken als gezonde gewoonte om jezelf beter te leren kennen.